РАСЕЛУВАЊЕ НА НАСЕЛЕНИЕТО ОД РЕКАНСКИОТ КРАЈ ВО XVIII ВЕК

Населението од Река* во XVIII век започнува интезивно да се иселува од своите матични предели и да формираат нови населби. Така денес постојат повеќе населби во повеќе други македонски региони основани од Реканци, неколку села во  областите Азот и Торбешија - Скопско, дел од населението во селата од Демир Хисар, како и самиот град Крушево кој бил основан од сточари Мијаци**.
Овде ќе преставиме кратки податоци забележани од страна на македонските историчари и етнолози, добиени со истажувањата извршени во 50-те и 60-те години од XX век, а се однесуваат за потеклото и настанувањето на македонските села и градови низ вековите. Издвојуваме значајни-интересни информации за родови и населби-села кои биле формирани или во нив се доселиле родови од реканскиот крај (исклучок село Ехловец - посебна карактеристика).

ЕХЛОВЕЦ Според истражувањата на Јован Трифуноски во 1960-тите години родови во селото се: Зеревци, Голибеговци, Ѓурчевци и други. Брачните врски најмногу ги одржувале со блиските малорекански села (Лазарополе, Гари, Осој и други). Од селото имало иселувања. Од селото имало иселувања. Родот Жежовци се иселил во демирхисарското село Смилево. Родовите Степановци (10 к.) и Голибеговци (3 к.) се иселиле во село Лазарополе.
СМИЛЕВО Гулугаровци (2 к.) и Печипајковци (8 к.), доселени се од Лазарополе; Спасевци (2 к.), Калинци (1 к.) и Трампевци (11 к.), доселени се од Лазарополе; Милошовци (3 к.) и Корлевци (7 к.), доселени се од Лазарополе; Крстевци (1 к.), доселени се од Лазарополе; Пејчиновци (6 к.), Топчевци (1 к.), Бојанинци (1 к.) и Чаловци (1 к.), доселени се од Галичник; Трошевци (3 к.), Лековци (1 к.), доселени се од Лазарополе; Ковачи/Ковачевци (14 к.), доселени се од Галичник; Соклевци (4 к.), доселени се од Гари; Парталковци (2 к.) и Чиклевци (1 к.), доселени се од Галичник; Филковци (2 к.) и Стамболџиовци (5 к.), доселени се од Лазарополе; Чурановци (3 к.), Сиљановци (3 к.) и Макриовци (4 к.), доселени се од Гари; Кромидаровци (2 к.) и Мирчевци (3 к.), доселени се од Галичник; Гајдаровци (3 к.), доселени се од Галичник; Граматковци (4 к.) и Мерковци (2 к.), доселени се од Лазарополе; Туфевци (2 к.), Узуновци (1 к.), Картаровци (2 к.) и Чипуровци (1 к.), доселени се од Лазарополе. Стари деленици со Мерковци; Гарци или Егуменовци (5 к.), доселени се од Гари; Бандевци (5 к.) и Костадиновци (2 к.), доселени се од Крушево. А таму припаѓале на Мијаците; Жежовци (6 к.), доселени се од Лазарополе; Волкановци (3 к.), доселени се од Галичник; Галовци (2 к.), доселени се од Гари; Поповци (3 к.), Матлиовци (1 к.) и Костревци или Кокиновци (16 к.), доселени се од Лазарополе. Ја знаат следната генеологија Спиро (жив на 70 г. во 1952 година) Коле-Илија-Деспот, кој се доселил; Николовци (2 к.), доселени се од Лазарополе; Касаповци со Лумбарковци (2 к.), доселени се од Тресонче; Дарковци (2 к.), доселени се од Галичник; Шутевци (4 к.), Грујовци (4 к.) и Поповци со Доневци (1 к.), доселени се од Лазарополе. Има и целосно иселени мијачки родови.
ПАПРАДИШТЕ (Азот - Велешко)
Првите мијачки доселеници дошле на крајот на XVIII век. Претците на останатите родови се доселиле наскоро после нив. Од тие претци потекнуваат родовите Лопатаровци (11 к.), Симоновци (11 к.), Николовци или Калинци (10 к.), Ѓушеровци (10 к.), Галевци (10 к.), Марковци (10 к.), Чуповци (5 к.), Еленинци (5 к.), Китановци (4 к.), Тасевци (4 к.), Ќулафковци (2 к.), Стојанчевци (2 к.), Петковци (1 к.), Волашовци (1 к.) и Василковци (1 к.). Наведените мијачки родови дошле право од малореканскиот крај со исклучок на родот Лопатаровци кој е доселен преку познатото мијачко село Смилево во Демир Хисар. Еден брат од родот Лопатаровци, доаѓајќи од Смилево, се населил во македонското муслиманско велешко село Мелница. Од него таму потекнува поисламениот род Јашаровци. Славите на наведените родови се различни: Свети Никола, Воведение, Атанасовден, Митровден и Ѓурѓовден.
ОРЕШЕ (Азот - Велешко)
Селото Ореше во целост е населено само со население кое е мешавина од доселеници од малореканскиот и поречкиот крај.
Во текот на заедничкото живеење тие се изедначиле според начинот на живот и обичаите: преовладале особините и цртите од мијачкиот крај. Македонски родови во Ореше се: Јанковци (30 к.), Далевци (30 к.), Џиковци (25 к.), Китановци (25 к.)  и Ѓорѓиовци (15 к.) имаат мијачко потекло. Доселени се од тамошните села Гари и Лазарополе пред некаде 170 до 220 години. Во родот Џиковци се знае следниот родослов: Наце (82 години во 1966 г.) – Петко-Арсо-Танаско-Џико, најстариот предок кој се доселил. Коруновци (15 к.) се со потекло од поречкото село Крапа каде живееле на потегот кој денес се вика Грмада. Миленковци (20 к.) основач на родот бил Дамјан Дервиш, а точното место на старината не го знаат. Старецот Коста (81 година) во 1966 година ги набројувал таткото Петре, дедото Матеја и прадедото Нове. Имињата на далечните претци не ги знае. Сепак според овие имиња кои се чести кај Мијаците во Река, најверојатно и овој род има мијачко потекло. Слави на споменатите родови се: Свети Никола, Свети Ѓорѓи „зимен“ и Пречиста.
МЕЛНИЦА (Велешко)
Мифтаровци, Салиовци, Алиловци, Левеновци, Билевци, Камберовци, Адемовци, Ќоревци, Шопевци, Абдиловци, Шпиртовци и Исмаиловци. Секој род во просек имал по 10 куќи. Населението е доселено кон крајот на XVIII век од реканскиот крај. Највеќе се доселени од селото Жировница.
ДРЖИЛОВО (опш.Сопиште)
Балевци (8 к.), Љутвиовци (3 к.), Сејфовци (8 к.), Арифовци (4 к.), Суљовци (2 к.), Беадиновци (3 к.), Далиповци (2 к.), Јајовци (13 к.), Бејтовци (6 к.), Сеферовци (1 к.), Јакуповци (1 к.), Љатифовци (1 к.), Бајрамовци (10 к.), Асановци (16 к.), Салиовци (8 к.), Аметовци (4 к.), Таир (1 к.), Адемовци (3 к.), Исаковци (4 к.) и Алиловци (3 к.) сите наведени родови потекнуваат од четири семејства кои се доселиле во втората половина на XVIII век од реканското село Жировница.
БРЕЗОВО (Демир Хисар)
Гаревци (22 к.), доселени се од село Гари, ја знаат следната генеологија Ванчо (жив на 80 г. во 1951 година) Анѓеле-Стојан-Трајан Гаре, кој дошол во селото.
ГОЛЕМО ИЛИНО (Демир Хисар)
Велковци (14 к.) и Рапевци (9 к.) доселени се од малореканското село Гари. Во првиот род се знае следната генеологија Паун (жив на 60 г. во 1952 година) Ѓоргија-Најде-Велко, кој се доселил.
ДОЛЕНЦИ (Демир Хисар)
Андревци (6 к.), доселени се од некое село во малореканскиот крај. Ја знаат следната генеологија Исијан (жив на 58 г. во 1951 година) Лазар-Насте-Андре, кој се доселил.
ЖВАН (Демир Хисар)
Каравиловци (33 к.), се делат на Пецовци, Стевановци, Гроздановци, Кузмановци, Калевци и Филиповци, доселени се од село Галичник. Ја знаат следната генеологија Мице (жив на 95 г. во 1951 година) Вилип-Миленко, дошол таткото или дедото на Миленко.
ЗАШЛЕ (Демир Хисар)
Аризовци (5 к.), доселени се од некое село ??? во малореканскиот крај.
МРЕНОГА (Демир Хисар)
Мијаковци (2 к.) доселени се од мијачкото, малореканско село Лазарополе. Ја знаат следната генеологија Вељан (жив на 40 г. во 1952 година) Насте-Јоан-Стојко, кој се доселил.
РАДОВО (Демит Хисар)
Мијаковци (4 к.) основачот на родот дошол како домазет од некое село ??? во мијачкиот крај, ја знаат следната генеологија Толе (жив на 65 г. во 1951 година) Блаже-Јанкула, дошол некој дедо негов.
СЛОЕШТИЦА (Демир Хисар)
Трајановци (7 к.) доселени се од село Галичник.
ЛУКОВО (Дебарски Дримкол) Јанчевци (6 к.), Бојовци (1 к.) и Бојковци (1 к.) потекнуваат од ист предок, и доселени се од реканското село Јанче пред околу 270 години.
ПЛЕВЕЊЕ (опш.Чашка, селото е во близина на Велес)
Лопатари (12 к.) доселени се од Азот, село Папрадиште. Овде се доселиле тројца браќа, Никола, Стојан и Цветко. Подалечно потекло имаат од мијачкиот-малорекански крај.
ЦВЕТОВО (опш.Студеничани) Скендеровци (17 к.) доселени се од реканското селото Жировница. Ја знаат следната генеологија Садик (жив на 83 г. во 1950 година) Муртезан-Мустафа-Нуредин-Скендер, кој се доселил во селото пред околу 240 години; Рамчевци (20 к.) доселени се од реканското селото Ростуше; Ибраимовци (6 к.) гранка се од родот Рамчевци; Рамбовци (15 к.) доселени се исто така од селото Ростуше, ја знаат следната генеологија Абаз (жив на 40 г. во 1950 година) Мурат-Раман-Љатиф-Раман, кој се доселил; Шундевци (10 к.) имаат потекло како и родот Скендеровци (Жировница); Шабановци (14 к.) и Исовци (18 к.) доселени се исто така од селото Ростуше.
ЕЛОВО (опш.Студеничани)
Шабановци (7 к.), Баовци (9 к.), Рамановци (10 к.), Рашитовци (8 к.), Аметовци (6 к.), Селимовци (9 к.), Селмановци (8 к.), Џаферовци (3 к.), Имеровци (7 к.) Ѓуловци (14 к.), Орлевци (2 к.), Шабановци (7 к.), Абдијовци (2 к.), Ејуповци (3 к.), Таировци (10 к.), Зендовци (4 к.), Џаферовци (5 к.), Фејзовци (2 к.), Ибраимовци (2 к.), Алиловци или Ѓулафковци (6 к.), Јашаровци (1 к.), Амет-Фета (2 к.), Мемедовци (3 к.), Арифовци (4 к.), Ќеримовци (7 к.), Исовци (1 к.), Еминовци (2 к.) и Салиовци (2 к.) сите се доселени од села во Долна Река во текот на XVIII век.
ПАГАРУША (опш.Студеничани)
Јуцовци со Селмановци и Оручовци (15 к.) доселени се од селото Жировница во Долна Река. Ја знаат следната генеологија Заим (жив на 38 г. во 1950 година) Узеир-Зејнел-Јонуз-Реџеп, се доселил неговиот татко; Аџовци (12 к.) доселени се од Долна Река, мислат дека се од Жировница; Чалмовци (11 к.), Суљовци (7 к.), Зулковци (6 к.), Чумуровци (5 к.) и Османовци (3 к.) доселени се од Долна Река.
ЈАБОЛЦИ (опш.Сопиште)
Костовци (9 к.) доселени се од селото Волковија во Горна Река. Основачот на родот бил Коста по кој го добиле името. Тој во Волковија имал убава жена, но неа ја нападнале и убиле качаци. Потоа Коста се решил да се иселат од Волковија. Во Јаболци тој ги добил синовите Кољо, Илко и Спасо. Од нив потекнува денешниот род. Ја знаат следната генеологија Зафир (жив на 61 г. во 1950 година) Милош-Кољо-Коста, кој се доселил. 

* Рекански регион може да се издвојат неколку целини и тоа: Горна Река, Долна Река, Голема Река,Малорекански крај.

** Патописот на Јохан Хан од 1858г. (А. Матковски, Македонија во делата на странските патописци 1850-1864г., Мисла-Скопје 1992г, стр.290)
"... СЕ ДЕЛИ НА ДВЕ КЛАСИ, НА СТАРИ ГРАЃАНИ, КОИ СЕ НАРЕКУВААТ МИАКИДИ (изопачено од Мијаци М.П.) КОИ СЕ ДОСЕЛИЛЕ ТУКА (во текстот се зборува за Крушево) ОД ПОДРАЧЈЕТО НА ЛАЗАРОПУЛА (изопачено од Лазарополе М.П.) И ГАЛИЧНИК И ОВДЕ СТАНАЛЕ ГРАДИТЕЛИ НА КУЌИ - И ДОЈДЕНИОТ ПЛЕБС ОД СОСЕДСТВОТО, КОЈ НЕ СКИТА, ТУКУ СЕ ИСХРАНУВА ОД ГРАДСКА РАБОТА. ...".


© 2008-2020 lazaropolee.blogspot. All rights reserved
Превземањето на содржините на lazaropolee.blogspot.com ® е дозволено доколку се наведе изворот со линк од блогот: статијата, фотографија или видео  кое се превземена (максимум 60-100 зборови).

КОРИСНИ ТЕКСТОВИ

ДЕЛА И ДОКУМЕНТИ ЗА ЛАЗАРОПОЛЕ И МИЈАЧИЈАТА

ЛАЗОРОВЦИ НА ЛОПУШНИК - ВО ЧЕСТ НА КОСТА СОЛЕВ РАЦИН (13.06.2020)


На ден 13-ти јуни , 1943 година, на планината Лопушник, лазоровски атар (денес под кичевско), и до денес неразјаснети околности, загина Кочо Рацин (роден 1908 во Велес), македонски книжевен деец и активист, главниот двигател на современата македонска поезија меѓу двете светски војни. 
од лево кон десно:
Димитар Тодоровски,
Блаже Поповски,
Коста Ламбевски и
Љупчо Тодоровски;
Лопушник 13.06.2020г.
Во чест на Коста Солев Рацин и овој 13-ти јуни 2020 година на Лопушник беше присутна делегација од Лазарополе која му одаде почит на Коста Солев Рацин. На споменикот на врвот, има букет со свежо ендемско  цвеќе кое цути само во Лазарополе, а Лазоровци го берат рано наутро и тргнуваат за Лопушник. Тие пешачат пет часа низ шумски предели и не трасиран пат, за да му оддадат почит на основоположникот на македонската современа поезија и патронот на нивната Земјоделска задруга, која била прва во Македонија а денес не постои.  Така го исполнуваат аманетот од нивните стари.
факсимил, купопродажен
договор за Лопушник
склучен помеѓу купувачот
Ѓурчин Кокалески и
и османлискиот султан Абдул Меџит I,
од 1842/43 година
откривање на спомен обележјето
на Коста Солев Рацин, 1950г,
Комбинатот - Лазарополе
споменик Коста Солев Рацин
Лазарополе
Тихомир Јосифовски (прв човек на задругата)
со мајката на Кочо Рацин, 1950г. Лазарополе

"Слушање пилето - кукавицата". Адети и верувања кај Мијаците.

Запишано од Панјот Гиноски (1842-1886); објавено 1899г.
Кукавицата је пролетно пиле. Таја пролети идет коде нас, одкако ќа се разубавит времето. Нејзиното пеење дење је жалосно - јадно, печаљно, нашите жени мијачки го имает за лошо - кобно. Затеа во најпрвото чувување неќет, да го чует немиени и на гладно срце, да не и разбиет. Разбивањето тоест чујувањето пилето на гладно срце. Жените го имает за лошо предскажније пилево - кобење на нечиа смрт, која имат да битет таја година, нему, што го разбило или на некој негов свој, за кого имат да жалит, да плачет и да кукакт како кукавица. И по таја причина, таја жена, што го чула не на гладно срце, се ослободуват од тој страф од разбивањето. А таја што ја разбило пилето, верувајќи по старо бабинско устно предање разбивњето пилево остануват брижна и невесеља. Кукавица не ја викает токо пиле, и нејзиното кукање не го викает кукање токо работање.
фрагмент од записот
на Гиноски
По таја пручина пролети, одкако ќа заработат пилето, ката-утро дур да го чует, станувајќи рано од постеља, најпрво се измивает со вода, а потеја, коснувает по една трошка лебец, да не и разбиет пилето. Тије жените од страф, да не ја наљутит кукавицата и да не и проколнет, не ја викает кукавица токо пиле. И велит разговорно:
Ал работаше пилено!?
- Работаше, дури по гората ја разлеваше! Аљ го чуфте!?
- Го чуфме! За многугодини!!! Да би го слушнале!
Оваке се прашает и одговарает помеѓу себе, тие што одит на рашеток да го слушает пилето, и тие, што се враќает од рашеток.
обработил Мојсо Б. Поповски

Поврзани статии▪адети и верувања кај Мијаците •

© 2008-2020 lazaropolee.blogspot. All rights reserved
Превземањето на содржините на lazaropolee.blogspot.com ® е дозволено доколку се наведе изворот со линк од блогот: статијата, фотографија или видео  кое се превземена (максимум 60-100 зборови).

МАРКЕТ ДОБРАВА ЛАЗАРОПОЛЕ 2020 - соопштение

Почитувани! Од 29-ти април 2020 МАРКЕТОТ ДОБРАВА - Лазарополе ја започнува новата сезона, која што ќе трае до октомври 2020 година. За повеќе информации контакт моб.тел. 078-300-784.


ПОВРЗАНИ ЛИНКОВИ

Патронажна медицинска служба во Лазарополе.


© 2008-2020 lazaropolee.blogspot. All rights reserved
Превземањето на содржините на lazaropolee.blogspot.com ® е дозволено доколку се наведе изворот со линк од блогот: статијата, фотографија или видео  кое се превземена (максимум 60-100 зборови).

ДОЛАМА - МОШКО ОБЛЕКЛО (фотографии)


1. "ТУНОФЕС"; Црвена капа со долга "киска" од модра свила; или КЕПЕ; Капа од црн сатен.
2. "ДОЛАМА"; Специјална долга долна облека до под колена од бела клашна со долги ракави, широка и "надулчена" со повеќе "клиње". Од страните на колковите има џебови, а долу цепови. Рабовите сите опточени со зелена оптока. Предниците и ракавите украсени со црни гајтани и бикме. Орнаменти: на лактите од ракавите "колчаци" со "пилајки" на предниците "петлиња" и "криваче".
3. ПОЈАС; Ткаен од "чиста преѓа"-вишна преѓа, проширен со бело на прави шарки. пои краиштата украсен со сукани рески.
4. ЌУСТЕН (ќустек или ќостек) ; Сребрен накит за на гради.
5. ЦИГАРЛАК; Од сребро украсен со килибар.
6. КУТИЈА; За тутун или бурмут, од сребро, украсена со "сават".

Мијачката народна носија е застапена не само во мијачката етничка целост, туку таа е распространета и надвор од неа во други етнички предели и ги опфаќа овие населби: Смилево (Битолско), Папрадиште и Ореше (Велешко), Ехловец (Кичевско) и Крушево.Главна одлика на оваа носија е особено богатиот алов и "кинат" - ажуриран вез, кој главно е застапен на женската носија, и тоа претежно распореден на ракавите и предниците - "партите" од кошулата. Покрај тоа, уште се одликува со изобилство на реси распоредени речиси низ целата носија, како и со метален накит, кои на оваа облека и придаваат достоинствен и господарствен изглед.

НАРОДНА НОСИЈА



© 2008-2020 lazaropolee.blogspot. All rights reserved
Превземањето на содржините на lazaropolee.blogspot.com ® е дозволено доколку се наведе изворот со линк од блогот: статијата, фотографија или видео  кое се превземена (максимум 60-100 зборови).

2. ОД АРХИВАТА НА НАРОДНАТА ОСМОЛЕТКА-УЧИЛИШТЕ ДИМИТАР ВЛАХОВ ЛАЗАРОПОЛЕ (заповед бр.13/14)

■ " ЗАПОВЕД бр.14, Лазарополе, 05.I.1948г.,
Поради настапување на божиќните празници, училиштето нема да работи
 од 05.I.1948г. до 09.I.1948г☆
.
Се напоменува на учениците дека за време на божиќната ваканција☆☆ не треба да заборават оти се ученици, но напротив ќе треба да ги и за това време да ги исполнуваат правилата и заповедите и служат за пример на останатата маса.
За прекршување на истите учениците че се зимаат на одговорност." ■
■ "ЗАПОВЕД бр.13,
Лазарополе, 31.XII.1947г.
По случај новата 1948г.
нема да има предавање". ■


Во македонската историографија по 1991 година се појавуваат низа текстови кои се занимаваат со проблематиката на верските права и слободи по ослободувањето 1944 година.
Текстовите се базираат исклучиво на прелистување на пишаните медиуми од тоа време во Македонија. 
Пред се пишувачите се повикуваат на весникот Нова Македонија, во чии броеви, нормално, се дава значење на излагањата на тогашните државници во нивните новогодишно обраќања, при што се вели дека, за разлика од празнувањето Нова Година, Божиќ како празник бил сосема заборавен - да не употребам ЗАБРАНЕТО ПРАЗНУВАЊЕ НА БОЖИЌ - термин кој го употребуваат некои писатели, познати како в'пикувачите. 
Накратко нивната реченица е следна:
“...барем според весникот „Нова Македонија“, целосно било избришано празнувањето на Божиќ, а Нова година како празник се препознава само по долгите, шаблонизирани новогодишни говори на Тито и по меѓусебните бирократски телеграми со честитки на политичарите".  
Понатаму за да добие на тежина  "стручниот текст" се зема кованицата на следниве остри зборови и се добива следнава реченица: " Прелистувајќи ги броевите од 6, 7 и 8 јануари 1948 година се уверивме дека Божиќ не се спомнува ниту со еден збор, како да не постои.". 
Земањето само на еднолични извори, во овој случај пишан медиум, за формирање на едно современо јавно мислење од областа на минатото, со кое се пишува на тема со наслов "Слободата го избриша Божиќ од календарот!", е едноставно недозволиво. 
Прашувам - зарем слободата и придобивките со формирањето на македонската држава по 1943 година, со повикување на еден историски извор може да се искриви? 
Не - слободата и нејзиното денешно негирање може да се одбрани, како што пишувачот се повикал на еден извор,  со обработка и објавување на исто така само еден извор! Извор кој говори нешто сосема друго!
Тој извор се горе објавените ЗАПОВЕДИ од народната осмолетка Димитар Влахов - Лазарополе (како и многу други), со бр.13 и бр.14 од 1947 и 1948 година. Документи кои како дел од народната осмилетка/ки се дел од тогашното министерство за народна просвета (образование). 
Вистина, овие две запиведи не се објавени во ниту еден пишан медиум од тоа време (1947/48г.). 
Но, вистина е едноставна - Божиќ во Македонија не бил заборавен во тоа време, но и потоа (ако треба-има извори од други интитуции; настрана црквата), туку заедно со прославата за Нова Година, двата празника биле празнувани еден по друг и учениците имале слободни денови - божиќната ваканција. 
Во "Нова Македонија" во броевите од од 5, 6 и 7 јаниари 1948 година нема ниту еден збор за Божиќ тоа е вистина. Меѓутоа весникот и училиштето во тоа време се државни - на народната власт., и ова е вистина...
ЗАПОВЕД бр.14 од 05.I.1948 година учениците се информираат дека до 09.I.1948 година, поради БОЖИЌНИТЕ ПРАЗНИЦИ нема да има настава. Основново училиште е дел од министерството за просвета на Народна Република Македонија, и првиот министер за просвета Никола Минчев и другите министертва како за ова празнување но и за идните празнувања во кои се споменува Божиќ немаат никакви забелешки кои ќе се карактеризираат како ненародно и антиреволуционерно дејание против народот и државата. Како и во 1948 година, и во 50-те и 60-те години можеме да зборувме, дека Нова Година и Божиќ биле слободно празнувани. Разбирливо некогаш со помал интензитет, зависно од општествено - политичките случувања во Н.Р.Мкд. - С.Р.Македонија, Божиќ никогаш не бил забранет и заборавен ниту од државните власти. Барем едно министерство давало известивање (не како прво и најзначајно), пред се министерствата за просвета, култура; истражвање за Божиќ од етнологија и историја); а најмалку разбирливо Божиќ не бил заборавен од црквата.
Барем во Лазарополе црквата била посетувана, по ослобидувањето, на големите верски празници, биле склучувани венчавки и крштевки. Понекогаш тие посети на црквата се одвивале тајно и во ноќните часови, но никој баш никој поради прославата на Божиќ или некој друг празник или црковна прослава не бил прогонуван религиски.
Прогонувањата биле пред се од политички причини по 1948г, во однос на информбирото, како и во однос на задругарството и колективизацијата.

Престави ги лошите и добрите извори - самите ќе си дадеме завршен заклучок. Батали дневни политики. Создавај историја, не политика.
°Текст и обработка Мојсо Б. Поповски°

《Напомена - текстот еден вид забелешла на следнава објавена статија: ВИДИ ЛИНК "Како се славеле Божиќ и Нова Година под окупација и по ослободувањето на Македонија.". 》


ЛИНКОВИ:

ОСНОВНО УЧИЛИШТЕ ДИМИТАР ВЛАХОВ - ЛАЗАРОПОЛЕ (АРХИВА)


ОСНОВНО УЧИЛИШТЕ "ДИМИТАР ВЛАХОВ" ЛАЗАРОПОЛЕ


© 2008-2020 lazaropolee.blogspot. All rights reserved
Превземањето на содржините на lazaropolee.blogspot.com ® е дозволено доколку се наведе изворот со линк од блогот: статијата, фотографија или видео  кое се превземена (максимум 60-100 зборови).


ЗА ЕДНА УЧИЛИШНА ФОТОГРАФИЈА ОД ЛАЗАРОПОЛЕ (1938/39г.)

Со изградба на училишната зграда, позната и како школото; од генерациите родени по 1944/45г. познато со името училиште "Димитар Влахов" во Лазарополе, се започнало во 1932 година (Кралство Југославија 1918-1943г.). Изградбата на училишната зграда завршила во 1935 година, при што истата година започнало и првата учебна година 1935/36.
За учебните години од 1935/36 до 1946/47 сеуште не сме во можност да собереме доволен број на оригинални или фототипни документи (кои би можел да ги обработам) и фотографии кои би Ви ги презентирале.
Ова фотографија за женските одделенија-класеви од 1938/39г, 1-ви и 2-ри клас, е една од малкуте за која има проверени информации, во однос на имињата и презимињата на учениците и учителот (на списокот од ученичките на фотото се напишани моминските презимиња - лазоровските именувања на презимњата-родовите. Се извинувам ако некој погрешно е именуван-напишан, се надевам дека информациите за ученичките ќе бидат обновени и надоградени и со Ваша помош, на ФБ групата од блогот за Лазарополе каде што е поставена основната верзија од фотографијата).
1?, 2. Цвета (Толева Томоска), 3. Докија (Данкова Попоска), 4. Даца (Јолевска) Голибегоска, 5. Миља (Ѓуреска) Кубуроска, 6. Смиља-Миља (Ѓуреска),7. Галка Галена (Ѓорѓиоска) можена во Галичник???., 8. Мара (Саринска) Грујоска, 9. Цвета (Исјаноска-Велоска), 10. Јела (Ефтоска-Кокалеска), 11. Зорка (презиме???, од горно маало), 12. Учител Крсте даскалот од Тресонче. Имало уште еден учител од Тесонче, Томо даскалот. 13. Мара (Гиноска-Бурева) Поповска, 14. Дула (Божиноска), 15. Јелица (Попмицоска), 16. Злата (Ажиеска) Попоска-живковица., 17. Тема (Аритоноска), 18?, 19. Љуба (Матеска), 20. Јанка (Дракулоска); тихоница, 21. Тема (Голибегоска) Слзданоска, 22?, 23?,24. Ката (Клапутоска),25.?, 26. Цвета (Трбиќоска), 27?, 28, 29. служител ???, 30. Весела (Филеска) Кекереска, 31. Веса (презиме???), 32. Љуба (Чупоска), 33. Мара (Чупоска), 34. Мара (Зврлеска), 35. име? презиме Кубуроска, 36?,37?
Треба да се напомене дека пред изградбата на ова училиште (1935 година) во склоп на лазоровската црква од 1844 година до 1934/35 година работело училиште во кое млади генерации лазоровци го стекнувале своето знаење. Во периодот од 1909г. до 1918г. во неколку приватни куќи во Лазарополе работеле школи како составен дел од големо-националистичките пропаганди пред се од север и исток, односно школи на соседните балкански народи кои наизменично се менувале како управители-окупатори (или во однос на силата на припагандата која доаѓала заедно со црковната превласт во одредено населено место) на овие делови од Македонија
Училишната зграда која започнала со работа 1935/36 година и народната осмолетка - основно училиште по ослободувањето 1944 година работи се до учебната 1969/70 година, по која година самата училишна зграда потполно од селото и самата македонска држава, сега веќе самостојна и суверена (по 1991г.), е оставена да пропаѓа, и на крајот сосема да ја снема.
Овде накратко може да се спомене и за основната наставна програма која се изучувала во основните училишта во тогашната Вардарска Бановина пред се во периодот од 1924г. до 1941г. по која се водело и училиштето во Лазарополе.
Инаку, во наставната програма за основни (4-оделенски) училиште беше предвидено изучување на 17 предмети. Наука христијанска имаше за цел „будење на религиско-моралните чувства“, па во прво одделение беше посветено внимание на молитвите, додека во следните одделенија учени се разни поучни приказни од аграрно-патријархална тематика. Наставата на српски јазик имаше за цел „развивање на националните и патриотски чувства“, па деца уште од второ одделение на памет учеа поучни изреки и „лесно разбирливи народни песни.“ Во следното одделение на учителите им се сугерира да практикуваат „наизуст учење на што повеќе народни песни од циклусот Косово“. А во последното одделение основците ги чекаше вежбање на краснопис, правописни вежби и напамет учење на „што подолги народни песни“.
Предметот Историја на Србите, Хрватите и Словенците, плус специјален додаток за кралската династија на Караѓорѓевиќ, имаше за цел „познавање на минатото на својот народ и будење национални и патриотски чувства“ и се изучуваше во трето и четврто одделение. Во текот на една училишна година учениците учат за стариот српски роден крај, преселбата, жупаните и Немањиќи, заклучно со пропаста на Србија и „страдањето под Турците“. Другата половина на програмата по историја го опфаќаше периодот од Првото српско востание, со тоа што посебно внимание се посветува на балканските војни.
Географијата исто така ги запознаваше учениците од трето и четврто одделение со својата татковина, но и „будеше љубов кон неа“. Основците на часови ја цртаа околината, се ориентираа во просторот, учеа за речни сливови, патишта, управа и државни симболи на татковината, а во четврто одделение наставата по географија беше посветена на изучување на територијално-административните единици на Кралството Југославија.
Цртање и краснопис имаа за цел „развивање на сетилата за вид и чувството за точност, правилност и убавина“, додека со Пеење се стимулирани слухот, гласот и чувството за убавина и се постигнува „припитомување и облагодарување на срцето“.
Црквеното пеење беше дозволено само во ученичките хорови додека во наставата се препорачува изведување на „световни патриотски народни песни“.
Кон средината на декември 1933 училишниот надзорник објави преглед на училиштата во денешна Македонија, во кој е заведен и "Галичкиот срез" округ  и "школа у Лазаропоље" или на друго место именувани како "Лазарево Поље" - како милуваат нивен проблем, и утврди дека таму не бил нагласен правилен говор туку „лошо читање“. Граматиката се учи посебно, без практични пример и вежбање. Наставата по Географија ја карактеризираат обичен вербализам и недостаток на ориентација.
Во 1937 година Министерство за образование на К.Југ. изнезува податоци дека од 2.920 учители, Стара Србија-Вардарска Бановина, во последните три години вкупно 10 од нив одговарале за „злоупотреба на физичка казна“. Учениците во Лазарополе ја имале "среќата" за учители да имаат свои месни воспитувачи, кои за вистина никогаш не употребиле забележани остри физички казни врз нив. Учителите, според кажувањата, настават ја држеле на народен јазик. И самите учители не го знаееле во целост јазикот иако и самите тие биле "воспитаници" на тогашната власт. Своето незнаење не го наметнувале на своите деца, воспитаници во Лазарополе, туку си терале по нашински јозик. Колку би знаел еден учител-даскал, тресончанец јазик на еден соседен народ од север? Тоа е исто како да слушаш некој нашинец денес на ТВ, како се пенгавит да го лафит истиот јозик, смешно, и притоа училишните испектори од бановината заклучиле: "таму не бил нагласен правилен говор и многу лошо се читало".
За крај треба да се знае дека оваа генерација ученички, од училишнава лазоровска фотографија, голем број од нив, ќе го продолжат своето образование од 1941 до 1944 година на уште два други за нив непознати-ненашински јазици. Еден од нов е јазикот кој што се говорел западно од Црн Дрим а вториот е јазикот кој се говорел далеку на исток од нив - отаде Дупница. Полиглоти, ќе си речеме биле бабиве наши, "учеле на толку јазици". (лит. Čija je škola, toga je Maćedonija; 2013g.; opsirno; Beograd).
имињата на ученичките
и учителот се
запишани по кажување
на Мара (Гиноска) Поповска
Текст на Мојсо Блажев Поповски
Крајот од текстов беше малку подолг, но морав...









©2008-2019 lazaropolee.blogspot. All rights reserved
Превземањето на содржините на lazaropolee.blogspot.com ® е дозволено доколку се наведе изворот со линк од блогот: статијата, фотографија или видео  кое се превзема (максимум 60-100 зборови).


ПОВРЗАНИ ЛИНКОВИ

ОСНОВНО УЧИЛИШТЕ "ДИМИТАР ВЛАХОВ" ЛАЗАРОПОЛЕ


ЛАЗАРОПОЛЕ ФОТО МИНАТО





ЛАЗАРОПОЛЕ ВО БОЈА V

ПОВРЗАНИ ЛИНКОВИ
ДРУГИ ЛИНКОВИ



























© 2008-2019 lazaropolee.blogspot. All rights reserved

Превземањето на содржините на lazaropolee.blogspot.com ® е дозволено доколку се наведе изворот со линк од блогот: статијата, фотографија или видео  кое се превземена (максимум 60-100 зборови).

ЛАЗАРОПОЛЕ ФОТО МИНАТО

ТЕШКИОТ ЖИВОТ НА ЛАЗОРОВЕЦОТ

Povratesko,s. Lazaropole

Macedonia Time Lapse - Sunset after Snowfall HD - Lazoropole - Kolevski Voislav - Vojce

Macedonia Time Lapse - Panorama of Lazoropole HD *** Kolevski Voislav - Vojce

ИЛИНДЕН 2012_МАЈОВЦИ_МАНУКОТ

Lazaropole Sokolica Лазарополе Соколица

Крсте Коловски - автор на фреските од Св. Димитрија

Св. Јован Бигорски

Св. Јован Бигорски
www.bigorski.org.mk

MAKEDONIJA PAT

MAKEDONIJA PAT
МАКЕДОНИЈА ПАТ

Македонско Друштво "ИЛИНДЕН"-Тирана

Македонско Друштво "ИЛИНДЕН"-Тирана
www.ilinden-tirana.com

Да го спасиме сливното подрачје на Мала Река!

Да го спасиме сливното подрачје на Мала Река!
Да го спасиме сливното подрачје на Мала Река! ДАДЕТЕ ВАШ ПРИДОНЕС, ПОТПИШЕТЕ ЈА ПЕТИЦИЈАТА! Save Nacional Park Mavrovo!!! Make your contribution please SIGN THE PETITION!

Blog Post